Nire ama, Emili, txikia zen, amama Joseparen antza zuen. Oso argia, langilea eta izaera gogorreko emakumea zen. Etxea gobernatzen onena, garai zailetan ere, aurrera egin genuen berari esker. Munduko amatxorik onena zen, edozer egiten zuen bere seme alabei ezer falta ez izateko. Aitak ordu asko egiten zituen etxetik kanpo, lanean. Beraz, amak amama Joseparekin batera etxean egin beharreko dena egiten zuten, etxe barruan zein kanpoan.
Ni txikiena izanik, amak begiko ninduen eta konplizitatea genuen. Askotan ezer esan gabe ulertzen ginen eta nahiz eta ni ume bat izan amak nirekin kontatzen zuen gauza asko egiteko. Mezulari ona, guk sentitzen genuena besteei transmititzeko gai zena, baita gu babesteko ere.
Etxean lan asko zegoen egiteko, beraz, amak eta amamak Edorta eta ni mandatari lez bidaltzen gintuzten etxearen alde batetik bestera gauzak hara eta hona ekartzen, eta batzuetan albokoengana bidaltzen gintuzten zerbaiten bila, Edortak eta nik jolas bezala hartzen genuen.
Zorigaiztoko gerra hura hasi zenean berriz, amak ez zigun jada albokoengana joaten uzten. Landetatik pasatzen ginenean balen txirristadak entzuten genituen eta amak arriskua ikusita, bera joaten zen. Edortak eta nik ez genuen ezer ulertzen, txirristadak bakarrik entzuten genituen eta ziztu bizian zihoan txori bat zela uste genuen.
Ama oso jakintsua zen, gure jakinmina asetzen zuen, nahiz eta guk ase ezina zela pentsatu. Oraindik gogoratzen dut amak esandakoekin, askotan esaten zigun: kontuz ibili esandakoekin albokoak ere etsai bihurtuko zaizkizue eta bestela. Zenbat arrazoi zuen amak, batez ere txoriak ziztu bizian pasatzen ziren garai haietan. Alde bietara begiratu behar genuen ahoa zabaldu aurretik, harripetik ere mingain zorrotzeko entzuleak irteten baitziren.
